دانشكده پرستاري آمل
۱۳۹۷ جمعه ۲۳ آذر
br ENGLISH
مراقبت شيمي درماني

           بسم الله الرحمن الرحيم

                

 

مراقبت شيمي درماني

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                     ترجمه و گردآوري:

                                                       معصومه رشيدي

                                                   دكتر قاسم جان بابائي

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                 مركز تحقيقات سرطان

                                             معاونت تحقيقات و فن آوري

                     دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني مازندران

 

 



فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                                             صفحه                                                                                                            

 

پيشگفتار                                                                                                                                                                                               5              

سرطان چيست؟                                                                                                                                                                                   5

منشاء سرطان                                                                                                                                                                                       5

درمان سرطان                                                                                                                                                                                      5

شيمي درماني چيست؟                                                                                                                                                                       5

شيمي درماني چگونه به بيمار كمك ميكند؟                                                                                                                                  6

شيمي درماني چگونه انجام مي شود؟                                                                                                                                              6

شيمي درماني چه زماني انجام مي شود؟                                                                                                                                         6

بيمار حين شيمي درماني چه احساسي دارد؟                                                                                                                                 6

عوارض شيمي درماني                                                                                                                                                                         6

آنمي(كم خوني)                                                                                                                                                                                    7

كاهش اشتها                                                                                                                                                                                         7

خونريزي                                                                                                                                                                                                8

خونريزيهاي مهم و خطرناك                                                                                                                                                               8

يبوست                                                                                                                                                                                                   9

اسهال                                                                                                                                                                                                     9

خستگي                                                                                                                                                 10

ريزش مو (آلوپسي)                                                                                                                                   11

عفونت                                                                                                                                                                                                    12

تغييرات حافظه                                                                                                                                                                                    13

تهوع و استفراغ                                                                                                                                                                                    14

درد                                                                                                                                                                                                         15

پوست و ناخن                                                                                                                                                                                       17

ادم                                                                                                                                                                                                          17

تغييرات ادراري                                                                                                                                                                                    18

تغييرات جنسي و باروري در مردان                                                                                                                                                  19

تغييرات جنسي و باروري در خانم ها                                                                                                                                                19

منابع                                                                                                                                                                                                      21

 

 

 

 

 

 

 

پيشگفتار

Copy (2) of image 31

 

 


سرطان چيست؟

در شرايط فيزيولوژيك بدن سلولها بصورت مشخص و با برنامه منظمي تكثير مي يابند و با از بين

رفتن سلولها ي پير سلولهاي جوان جايگزين آن مي شوند و اين تكثير  منظم تحت كنترل ژنتيك

 سادامه مي يابد.

سرطان بيماري است كه در آن سلولهاي بدن بصورت غير طبيعي و بدون كنترل تكثير مي يابند و با دست اندازي به عروق خوني و لنفاتيك مي توانند از طريق خون به قسمت هاي ديگر نيز گسترش يابند.

بيش از100 نوع مختلف سرطان وجود دارد.

 

اصلي ترين طبقه بندي سرطان شامل:

  • كارسينوما : سرطاني كه از پوست يا سطح پوششي ارگان هاي داخلي بدن مانند گوارشي منشاء مي گيرند.
  • ساركوما: سرطاني كه از بافت هاي استخوان، غضروف، چربي، ماهيچه و ساير بافت هاي حياتي منشاء مي گيرند.
  • لوسمي: سرطاني كه از بافت هاي خون ساز مثل مغز استخوان منشاء مي گيرد و باعث ايجاد سلولهاي خوني غير طبيعي با تعداد زياد مي گردد كه اين سلولها وارد جريان خون مي شوند.
  • لنفوما و ميلوم: سرطاني كه از سلولهاي ايمني در بافت هاي لنفاوي منشاء مي گيرد.
  • سرطان هاي سيستم عصبي مركزي: سرطانهايي كه از بافت هاي  مغز و نخاع منشاء مي گيرند.

 

منشاء سرطان

واحد اصلي ساختمان بدن سلول است و تمام سرطانها از سلول منشاء مي گيرند. براي درك و فهم سرطان بهتر است ببينيم درروند تبديل سلولهاي طبيعي به سلولهاي سرطاني چه تغييري رخ ميدهد.

بدن از انواع سلولها تشكيل شده است اين سلولها بطور منظمي رشد مي كند و تقسيم مي شوند تا سلولهاي مورد نياز جهت حفظ سلامت را توليد كنند . وقتي سلولها پير يا تخريب مي شوند مي ميرند و سلولهاي جديد جاي آنها را مي گيرند گاهي اوقات يكسري تغييرات ژنيتيكي باعث بهم خوردن اين نظم مي شود وسبب ايجاد جهش سلولي (موتاسيون)مي گردد كه بر رشد و تقسيم سلولها اثر مي گذارد افزايش سلولي  بي رويه بصورت توده ائي شكل مي گيرد كه" تومور" ناميده مي شود.

همه تومورها سرطاني نيستند . تومور به دو دسته خوش خيم يا بدخيم تقسيم بندي مي شوند:

  • تومور هاي خوش خيم: اين تومورها از سلولهايي با تشابه بسيار زياد با بافت نرمال ايجاد مي شوند . معمولا" انتشار سلولي به قسمت هاي ديگر بدن صورت نمي گيرد.
  • تومورهاي بد خيم : تومورهايي كه از بافت هاي نرمال متمايزترند و به بافت هاي مجاور و دور دست گسترش مي يابند و حمله مي كنند.

گسترش سلول سرطاني از يك قسمت بدن به قسمت هاي ديگر "متاستاز" ناميده مي شود. بعضي از سرطان ها بشكل تومور نيستند مثل لوسمي كه سرطان خون و مغز استخوان است .

 

درمان سرطان

درمان شامل جراحي شيمي درماني راديوتراپي مي باشد كه با توجه به نوع سرطان، يكي از روش هاي درماني يا تركيبي از سه روش جهت درمان بيمار استفاده مي گردد.

 

شيمي‌درماني چيست؟

يكي از درمان هاي سرطان شيمي درماني است كه با كمك آن سلولهاي سرطاني تخريب مي شوند. امروزه انواع مختلف شيمي درماني وجود دارد بنابراين آنچه كه يك بيمار در طي درمان تجربه مي كند با بيمار ديگر كاملا" متفاوت است.

v     شيمي درماني چگونه به يك بيمار كمك مي كند؟

  • با از بين بردن سلولهاي سرطاني
  • با متوقف كردن پيشرفت سلول سرطاني
  • با كندكردن رشد سلول سرطاني

شيمي درماني به تنهايي يا همراه با درمانهاي ديگر براي بيمار انجام مي شود و سبب تاثير بيشتر ساير درمانها مي گردد. بعنوان مثال: راديوتراپي و شيمي‌درماني قبل از جراحي براي تومورهاي بزرگ  انجام مي شوند تا تومور كوچكتر و قابل جراحي گردد. بعد از جراحي، شيمي درماني جهت از بين بردن سلولهاي مانده در محل و سلولهاي مناطق دور دست (متاستاز ريز غير قابل تشخيص) انجام مي شود.

نكته:

قبل از شروع شيمي درماني هرگونه دارو ، ويتامين يا مكمل غذايي را كه مصرف مي كنيد به پزشك يا پرستار اطلاع دهيد چون ممكن است مصرف همزمان با داروي شيمي درماني تداخل ايجاد كند.

 

 

 

 

 

 

 


شيمي درماني چه زماني انجام مي شود؟

شيمي درماني ممكن است هرروز، هر هفته يا هر ماه يكبار انجام شود.

حد فاصل دو دوره شيمي درماني، زمان استراحت بيمار است كه شيمي درماني انجام نمي شود و در زمان استراحت بدن فرصت مي كند تا سلولهاي جديد و سالم بسازد. البته اگر وضعيت آزمايشات خوني بيمار بخصوص ) CBC ( مناسب باشد بهتر است شيمي درماني در فواصل كوتاهتري انجام شود تا مانع رشد سلولهاي سرطاني گردد.

 

نكته:

بهتر است در هر دوره درمان تاريخ و جلسه بعدي شيمي درماني توسط پزشك يا پرستار در دفترچه اي ثبت شود و در اختيار بيمار قرار گيرد.

 

بيمار حين شيمي درماني چه احساسي دارد؟

آنچه كه يك بيمار در طي درمان تجربه  مي كند با بيمار ديگر متفاوت است . بعضي از بيماران در زمان شيمي درماني در منزل و محيط كار مشكلي ندارند و وضيعت بدني شان مانند قبل از درمان مي باشد در حاليكه عده ايي از بيماران از احساس خستگي و.... شاكي هستند.

امروزه بسياري از عوامل شيمي درماني قابل پيشگيري و كنترل است.

 

عوارض شيمي درماني

شيمي درماني داراي عوارض  مختلفي است كه بيمار در طي دوران درمان ممكن است يك يا چند مورد از آن را با هم تجربه كند. بسياري از اين عوارض با توجه به توصيه هاي ارائه شده قابل پيشگيري و كنترل است و در صورت بروز با انجام اقدامات مراقبتي لازم كاهش مي يابند اين عوارض شامل:

 

 

 

1- آنمي ( كم خوني )

زماني اتفاق مي افتد  كه بدن با كاهش گلبولهاي قرمز مواجه مي شود و بيمار احساس خستگي مي كند. علت كم خوني مي تواند سركوب مغز استخوان توسط شيمي درماني ، خون ريزي و عدم مصرف مواد كافي خون ساز مثل گوشت و .... باشد.

Copy (2) of Copy of image 4

 

v     در صورت بروز علائم زير با پزشك يا پرستار تماس بگيريد:                         

  • سر گيجه يا حالت غش ( سنكوپ )
  • تنگي نفس
  • احساس ضعف و خستگي
  • تند شدن ضربان قلب

 

 

 

 

 

 

 

 

 


v     نكات مهم براي مقابله با كم خوني:

·         انرژي تان را ذخيره كنيد و سعي كنيد كارهاي روزانه را الويت بندي نمائيد و مهمترين را انجام دهيد.

·         در انجام كارها حتما" از خانواده و دوستان كمك بگيرد.

·         بين استراحت و فعاليت تان تعادل ايجاد كنيد و سعي كنيد در طي روز در چند نوبت وهر بار فقط نيم ساعت بخوابيد.

·         هر شب حداقل 8 ساعت بخوابيد.

·         هر روز 15-10 دقيقه پياده روي كنيد.

·         در مورد نوشيدني ها و غذاهايي كه برايتان مفيد است از پزشك و پرستار سوال كنيد .

·         غذاها ي پرپروتئين مثل گوشت كره بادام زميني تخم مرغ استفاده كنيد.

·         غذاهاي حاوي آهن مثل گوشت قرمز اسفناج حبوبات پخته شده استفاده كنيد.

·         حداقل روزي 8 ليوان مايعات مثل آب- چاي كم رنگ- آب ميوه ( ترجيحاً طبيعي) مصرف كنيد.

اگر آنمي شما اصلاح نشود طبق نظر پزشك بايد دارو مصرف كنيد و يا حتي خون ترزيق نمائيد تا وضيعت تان بهتر شود.

 

Copy (3) of image 2

 

2-  كاهش اشتهاء

تومورها و داروهاي شيمي‌درماني به علل مختلف مثل التهاب مخاط دستگاه گوارش ، تاثير

روي مغز ، عفونت و....سبب كاهش اشتهاء مي شوند.

 

v     با اقدامات زير بهترمي توانيد غذا بخوريد:

·         زمان وعده غذا خوردن را تنظيم كنيد.

·         حتما" سر وقت غذا بخوريد حتي اگر احساس گرسنگي نمي كنيد در حد كم غذا بخوريد.

غذا هايي را كه دوست داريد در ايام شيمي درماني استفاده نكنيد و بجاي آن از غذا هاي جديد تناول نمائيد .

·         سعي كنيد حتما" در جمع دوستان و خانواده غذا بخوريد.

·         اگر غذا بنظرتان طعم فلز ميدهد سعي كنيد براي پختن آن از ظرف شيشه ايي و براي خوردن از قاشق و چنگال يكبار مصرف استفاده كنيد.

·         فعال و با نشاط باشيد. با انجام فعاليت بيشتر احساس گرسنگي مي كنيد.

·         هر روز 15-10 دقيقه راه برويد.

·         مايعات به اندازه كافي بنوشيد ولي قبل و حين غذا خوردن آب نخوريد.

·         از سوپ يا نوشيدني هايي كه با شير تركيب مي شود مثل شير موز ، شير عسل ، شير ميوه استفاده كنيد

·         در صورت كاهش وزن به پزشك و پرستار اطلاع دهيد.

 

 

3- خونريزي

علل خونريزي افت پلاكت بدنبال شيمي درماني و بندرت اختلال انعقادي مي باشد.

v     نكات مهمي كه در محافظت از خود بايد رعايت كنيد:

·         براي اصلاح بجاي تيغ از ماشين برقي استفاده كنيد.

·         هنگام استفاده از قيچي ، چاقو و هر وسيله تيز و برنده ايي مراقب باشيد.

·         هيچ وقت پاي برهنه و بدون كفش و دمپايي در منزل راه نرويد

·         بيني تان را به آرامي پاك كنيد.

·         از مسواك نرم استفاده كنيد.

·         در صورت بروز يبوست يا عدم دفع مدفوع به پزشك يا پرستار اطلاع دهيد.

·         قبل از مصرف هرگونه دارو ، ويتامين يا مكمل گياهي با پزشك ياپرستار مشورت كنيد.

·         از انجام هر گونه فعاليتي كه سبب ايجاد خونريزي مي گردد خودداري نمائيد.

·         از خلال دندان و نخ دندان استفاده نكنيد.

·         روي پوستتان خال كوبي يا تتو انجام ندهيد.

·         درجه حرارت يا دارو از راه مقعد استفاده نكنيد.

خونريزيهاي مهم و خطرناك

v     درصورت بروز هر يك از علايم زير به پزشك يا پرستار اطلاع دهيد:

علائم پوستي

  • كبودي
  • نقاط ريز و سوزني شكل به رنگ قرمز تيره برروي پوستتان

علائم مغزي و چشمي

  • سردرد شديد
  • تغييرات بينايي
  • احساس گيجي و خواب آلودگي

خونريزيهاي جدي

  • خونريزي كه بعد از چند دقيقه قطع نمي شود
  • خونريزي از دهان و بيني
  • خونريزي از ناحيه واژن در خانم ها(غير از زمان قاعدگي)
  • خونريزي قاعدگي كه شديدتر و طولاني تر از حالت عادي است

تغييرات ادراري يادفعي

  • وجود خون در ادرار(ادرار خوني يا صورتي رنگ)
  • مدفوع سياه يا خوني

نكته:

در صورت بروز چنين علائمي بلافاصله به پزشك معالج يااورژانس بيمارستان مراجعه كرده و در صورت نياز، خون يا پلاكت تزريق گردد.

در هنگام شروع خونريزي ناحيه را با يك كتان تميز محكم فشار دهيد و تا زمانيكه خونريزي بند نيامده فشار را بر نداريد.

اگر در قسمتي از بدنتان كبودي ايجاد شد ناحيه را با كمپرس سرد بمدت 20 دقيقه بپوشانيد.

 

 

 

4- يبوست

يكي از مشكلات بيماران سرطاني يبوست مي باشد كه به علل مختلفي از جمله خود تومور، مصرف خودسرانه مواد مخدر جهت كنترل درد، جراحي تومور و يا بعلت شيمي درماني و راديوتراپي ايجاد مي گردد كه با عدم مصرف مايعات وميوه جات يبوست تشديد مي گردد.

يبوست چيست؟

اگر كمتر از حد معمول دفع اجابت مزاج داريد و به هنگام دفع مدفوع، درد و سفتي احساس مي كنيد، پس شما  يبوست داريد.

در صورت عدم دفع اجابت مزاج در طي 2 روز و بروز درد در ناحيه مقعد به پزشك يا پرستار اطلاع دهيد.

 

 

Copy (3) of Copy of image6

 

 

 

 

 

 

 


  • غذاهايي با فيبر زياد استفاده كنيد مثل: سبزيجات، ميوه جات( هندوانه)، نان گندم و جو، حبوبات ،آجيل (فندق)، ذرت.

نكته:

Copy (2) of image 28

 

در دوران شيمي درماني از سبزيجات پخته استفاده شود و آجيل مصرف نشود و در اين زمان استفاده فراوان از ميوه جات توصيه مي گردد.

  • مايعات زياد بنوشيد.(حداقل روزي 8 ليوان)
  • سبزيجات و آب ميوه مثل آب آلو نيز مفيد مي باشد.
  • مايعات گرم مثل قهوه و چاي مصرف كنيد.
  • سعي كنيد فعاليت روزانه داشته باشيد. حداقل روزي 20- 15 دقيقه را برويد.

نكته:

يكي از نكات مهم، مصرف خودسرانه مواد مخدر مثل ترياك يا شيره ترياك مي باشد كه معمولاً بعد از تشخيص بيماري سرطان از طرف خانواده و بستگان توصيه مي گردد و غالباً بدون نياز واقعي شروع مي گردد. لذا توصيه مي گردد اين مواد با نظر پزشك و به طريق صحيح با تجويز مسكن هاي مناسب صورت گيرد.

 

v     غذاهاي زير براي رفع مشكل يبوست توصيه مي گردد:

گروه نان و غلات

انواع نان هاي گندم و جو- انواع ماكاروني- نخود و لوبيا پخته شده و خشك شده مثل لوبيا قرمز- لوبيا سياه- كلوچه سبوس دار- شيرين گندمك

Copy (3) of Copy of image 13

 

گروه ميوه و سبزيجات:

  • ميوه هاي خشك مثل: زردآلو، خرما، گوجه سبز، كشمش، قيسي،انجيرخشك
  • ميوه هاي تازه مثل: سيب، توت آبي، انگور، گلابي، گيلاس، هندوانه
  • سبزيجات خام يا پخته شده مثل: كلم بروكلي، لوبياي سبز، اسفناح، ذرت

 

5- اسهال

اين عارضه به علل زير بروز مي كند:

1-     تومور با ترشح موادي كه سبب اسهال مي شود

2-     جراحي

3-     عوارض شيمي درماني و راديوتراپي

اسهال چيست؟

اگر بيش از حد معمول دفع اجابت مزاج داريد و مدفوع شما بصورت شل و آبكي است دراينصورت شما اسهال داريد.

v     درموارد زير با پزشك يا پرستار تماس بگيريد:

  • Copy (5) of images 7

     
    احساس سرگيجه
  • درجه حرارت بدن 38 درجه يا بالاتر
  • اسهال يا پيچش شكمي بيش از يكبار در روز
  • زخم يا خوني بودن ناحيه مقعد
  • عدم تخليه كامل مدفوع بعد از هر بار اسهال
  • كاهش ادرار

 

v     ‌ با اقدامات زير احساس بهتري خواهيد داشت:

  • Copy (2) of Copy of image 11

     
    سعي كنيد وعده هاي غذايي كه استفاده مي كنيد كوچك و قابل هضم باشد.
  • بجاي 3 بار در روز 5 تا 6 وعده كوچك غذايي ميل كنيد.
  • خوردني هايي مثل موز- كمپوت سيب- برنج سفيد- نان گندم براحتي هضم مي شوند.
  • مايعات زياد بنوشيد و بخاطر داشته باشيد كه نوشيدن مايعات زياد اسهال را متوقف نمي كند ولي جايگزين حجم مايع از دست رفته از بدنتان مي شود.

   افراديكه دچاراسهال مي شوند بايددر طي روز 12- 8 ليوان مايعات بنوشند. آبگوشت صاف شده و ژلاتين در بعضي موارد مفيد است.

 

v     درهنگام بروز اسهال از مصرف بعضي از غذاها كه اسهال را تشديد مي كند پرهيز كنيد:

  • فرآورده هاي روزانه مثل شير،پنير، خامه ترش، استفاده نكنيد.
  • غذاهاي تند و ادويه دار، سرخ شده ، كباب شده، استفاده نكنيد.
  • غذاهاي نفاخ مثل كلم بروكلي و كلم استفاده نكنيد.
  • غذاهاي پرفيبر مثل گندم و نان هاي سبوس دار استفاده نكنيد.
  • ميوه جات و سبزيجات خام نخوريد.
  • مصرف ميوه جات كنسرو شده و سبزيجات پخته مانعي ندارد.

نكته:

قبل از مصرف دارو جهت رفع اسهال با پزشك و پرستار مشورت كنيد.

Copy (3) of image 25

 

 


v     غذاها و نوشيدني هاي زير براي رفع اسهال مفيد است:

- انواع سوپ صاف شده

 سوپ مرغ، سوپ سبزيجات، سوپ گوشت

- انواع نوشيدني ها

 نوشابه هاي حاوي زنجبيل، آب انگور، چاي بدون كافئين، آب

- ميان وعده ها

موز، تخم مرغ، ژلاتين، يك تكه گوشت مرغ يا ماهي بدون پوست، ماكاروني، سيب زميني پخته بدون پوست، برنج سفيد، نان تست، ماست

v     در هنگام بروز اسهال از نوشيدن مواد زير خودداري كنيد زيرا اسهال را تشديد مي كند:

  • نوشابه هاي الكلي، شراب، آبجو
  • Copy (2) of image 17

     
    نوشيدني هاي كافئين دار مثل: قهوه، چاي سياه، كوكاكولا.

 

6- خستگي

چرا احساس خستگي مي كنيد؟

راديوتراپي و شيمي درماني بيمار را خسته مي كند موارد ديگري مثل آنمي نيز سبب ايجاد خستگي در بيمار مي شود. در صورت احساس درد، افسردگي، مصرف داروي خاص و يا اختلال خواب نيز بيمار احساس خستگي مي كند. تومورها نيز با آزاد كردن موادي سبب ضعف مي شوند. جراحي تومور و ناشتائي طولاني و عدم تغذيه مناسب بعد از جراحي سبب ضعف و خستگي مي شوند.

 

Copy (3) of Copy of image 5

 
  • با تنظيم برنامه احساس خستگي را درخود كاهش دهيد.
  • كمتر كار كنيد و از ديگران كمك بخواهيد.
  • كارهاي مهمتر را انجام دهيد.
  • در بين ساعات كار مدتي استراحت كنيد. ساعات كار را كاهش دهيد.

 

v     در موارد زير با پزشك يا پرستار تماس بگيريد:

  • در صورتي كه قادر به انجام فعاليت روزمره تان نيستيد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 


  • در صورتي كه بعد از استراحت و خوابيدن باز هم احساس خستگي مي كنيد. 
  • وقتيكه در شرايط جسمي بهتري قرار داريد چند نوع غذا آماده كرده و در فريزر قرار دهيد تا زمانيكه دچار خستگي مي شويد از آنها استفاده كنيد و وقت بيشتري براي استراحت كردن داشته باشيد.
  • در طي روز بجاي 3 وعده 6-5 وعده غذايي صرف كنيد تا بتوانيد انرژي تان را حفظ كنيد.
  • روزانه حداقل 8 ليوان آب بنوشيد، هميشه بطري آب همراه داشته باشيد و كم كم از آن بنوشيد.
  • تا جايي كه مي توانيد فعال باشيد.
  • هر روز پياده روي يا ورزش سبك در حد 20- 15 دقيقه انجام دهيد اين كار به شما انرژي ميدهد.

 

v     از روش هاي زير جهت بدست آوردن آرامش بيشتر استفاده كنيد:

  • استفاده از روشهاي تن آرامي مثل يوگا
  • استفاده مناسب از موسيقي هاي ملايم و همچنين حضور در كنسرت ها
  •  حضور در مساجد جهت انجام فريضه نماز و همچنين حضور در مجالس مذهبي
  • شركت در جلسات مشاوره با حضور روانشناس باليني يا روانپزشك آگاه به كانسر

 

v     توجه به زمان استراحت:

  • به نياز بدنتان توجه كنيد وقتي احساس خستگي مي كنيد استراحت نمائيد.
  • سعي كنيد در طي روز چرت كوتاه نيم ساعته داشته باشيد.
  • براي خواب تان برنامه منظمي داشته باشيد و قبل از خواب از كارهايي كه به شما آرامش مي دهد مثل گوش كردن به موزيك يا دوش گرفتن استفاده كنيد.
  • هر شب حداقل 8 ساعت بخوابيد.

 

7- ريزش مو (آلوپسي)

علت ريزش مو چيست؟

شيمي درماني به سلولهايي كه سبب رويش مو مي شوند صدمه مي زند در نتيجه موهاي سر و هر قسمتي از بدن شروع به ريزش مي كند اصطلاح ريزش مو آلوپسي است.

چه وقتي موهاي بيمار شروع به ريختن مي كند؟

موهاي بيمار ممكن است3-2 هفته بعد از شروع شيمي درماني شروع به ريزش كند.

 

 

نكته:

با بيماراني كه قبلاً درمان شده اند و با اين عارضه مواجه بوده اند صحبت كنيد، شايد شنيدن تجربيات آنها  برايتان مفيد باشد.

v     قبل از ريزش مو چه اقدامي بايد انجام داد؟

  • با موهايتان به ملايمت رفتار كنيد.
  • براي شستشوي موهايتان از شامپوي ملايم استفاده كنيد(مثل شامپو بچه) و با حوله به آرامي خشك كنيد.
  • موهايتان را كوتاه كنيد.
  • در صورتيكه مي خواهيد موهايتان را از ته بزنيد از دستگاه برقي استفاده كنيد چون در غير اينصورت ممكن است به پوست سرتان آسيب برسانيد.
  • از كلاه گيس(موي مصنوعي) استفاده كنيد.
  • در صورتيكه تصميم گرفتيد كلاه گيس بخريد قبل از ريزش موها، كلاه گيس مورد نظر را انتخاب كنيد تا

بارنگ و فرم موي خودتان تطبيق داشته باشد.

 

v     پس از شروع ريزش مو چه بايد كرد؟

  • سرتان را از نور خورشيد محافظت كنيد. وقتي خارج از منزل هستيد از كلاه يا آفتابگير استفاده كنيد.
  • سرتان را از سرما نيز محافظت كنيد از شال يا كلاه استفاده كنيد.
  • سعي كنيد به هنگام خواب از يك شال نرم استفاده كنيد.

 

v     چه زماني موها مجدد رشدمي كند؟

  • معمولاً 3-2 ماه بعد از شيمي درماني موها مجدداً رشد مي كنند.

گاهي اوقات موهاي جديد مجعد تر و صاف تر از قبل و با رنگ متفاوت در مي آيند و ممكن است به حالت قبل از درمان برگردد.

 

نكته:

 هيچ روش دارويي(خوراكي، تزريقي و يا بصورت كرم) جهت جلوگيري از ريزش مو وجود ندارد لذا تلاش جهت استفاده از روش هاي متعدد براي جلوگيري از ريزش مو تاثيري ندارد.

 

8- عفونت

عفونت بعلت عوارض ناشي از شيمي درماني و يا راديوتراپي مي باشد كه سبب  اختلال درايمني سلولي(ماكروفاژها و لنفوسيت ها) و ايمني هومورال مي گردد كه در درجه اول ناشي از كاهش توليد ايمنولگوبولين مي باشد. اختلال درايمني سلولي، فرد را مستعد عفونت هاي ويروسي، قارچي و بعضي از ميكروب ها شبيه به سل مي كند و در اختلال  ايمني هومورال بيمار بيشتر مستعد عفونت باكتريائي بخصوص گرم منفي مي گردد.

ü      قبل از مصرف هر گونه دارويي از جمله آسپرين، استامينوفن و ايبوبروفن با پزشك و پرستار مشورت كنيد.

ü      ‌قبل از تزريق هر گونه داروي وريدي يا واكسن از پزشك سوال كنيد.

 

v     در صورت بروز علائم زير سريعاً با پزشك و پرستار تماس بگيريد:

·         تب 38 درجه يا بالاتر

·         لرز

·         سرفه يا التهاب گلو

·         گوش درد

·         سردرد يا درد شديد سينوس

·         زخم و التهاب گردن يا سفتي گردن

·         ادرار با رنگ تيره يا خوني

·         سوزش و درد در هنگام ادرار كردن و مدفوع كردن

·         جوشهاي پوستي

·         زخم يا دلمه سفيد روي زبان يا داخل دهان

·         قرمزي و التهاب در هر قسمتي از بدن(در صورت داشتن كاتتر بررسي جهت وجود هرگونه التهاب يا زخم لازم است)

ü      آيا با علائمي از تغييرات در بدنتان مواجه شده ايد كه بنظرتان طبيعي نباشد؟

ü      در اين صورت صبر نكنيد سريعاً با پزشك و پرستار تماس بگيريد.

 

v     با انجام اقدامات زير احتمال بروز عفونت را كاهش دهيد:

  • دستهايتان را  بخوبي بشوئيد.
  • هميشه قبل از پختن و خوردن غذا و بعد از خروج از دستشويي يا يك مكان عمومي دست هايتان را بشوئيد.
  • دست ها را با آب و صابون خوب بشوئيد به اطرافيان نيز توصيه كنيد كه دست هايشان را خوب بشوئيد.
  • در موارديكه آب و صابون در دسترس نيست از دستمال مرطوب استفاده كنيد.
  • بعد از هر وعده غذا خوردن و قبل از خواب دندان هايتان را با مسواك نرم مسواك بزنيد.
  • اگر بر روي بدنتان كاتتر داريد اطراف آن را تميز و خشك نگه داريد و نكات مراقبت از كاتتر را از پرستار بپرسيد.
  • سعي كنيد از محيط هاي آلوده دور بمانيد.
  • از افراديكه بيمارند يا سرما خورده اند دوري كنيد سعي كنيد در مكانهاي شلوغ و پر ازدحام قرار نگيريد.
  • ميوه هاي خام و سبزيجات را بخوبي بشوئيد.
  • بعد از حمل و جابجايي گوشت خام، دست هايتان را بخوبي بشوئيد و گوشت را قبل از مصرف خوب بپزيد.
  • به افراديكه به تازگي واكسن فلج اطفال، آبله مرغان و سرخك تزريق كرده اند نزديك نشوئيد.
  • از نگهداري حيوان داخل منزل بپرهيزيد و براي تميز كردن حيوانات اهلي (مثل اسب) در خارج از منزل، از ساير افراد خانواده كمك بگيريد.
  • بدنتان را زخم نكنيد و به خودتان آسيب نرسانيد.
  • بجاي تيغ از دستگاه ريش تراش برقي استفاده كنيد.
  • در دستشويي خودتان را به آرامي و به خوبي تميز كنيد اگر ناحيه مقعدتان زخم است يا خون مي آيد به پرستار اطلاع دهيد.
  • جوشها را دستكاري نكنيد و فشار ندهيد.

 

9- تغييرات حافظه

علت تغييرات حافظه چيست؟

اين مشكل ممكن است بخاطر استرس يا دارويي كه مصرف مي كنيد و يا بخاطر سرطان ودرمان آن و ساير مسائل بهداشتي بوجود آيد.

v     در صورت مواجه با علائم زير بيمار يا يكي از نزديكان او بايد پزشك يا پرستار را مطلع  نمايد:

  • احساس گيجي
  • احساس ترس شديد
  • اضطراب و بي قراري
  • احساس غمگيني يا افسردگي
  • اختلال در بخاطر آوردن چيزي يا فكر كردن طولاني مدت براي بيادآوري مطلبي

 

v     استفاده از چك ليست زير به تقويت حافظه تان كمك مي كند:

  • ساعات روز را برنامه ريزي كنيد و كارهاي فكري تان را در اوقاتي كه سرحال هستيد انجام دهيد.
  • سعي كنيد در طول روز در چند نوبت وهر بار حدود نيم ساعت استراحت كنيد.
  • براي بخاطر آوردن چيزها كمك بگيريد.
  • چيزهايي را كه بايد بخاطر بياوريد از قبل بنويسيد يا در جايي علامت بزنيد.
  • تاريخ هاي مهم را يادداشت كنيد يا روي تقويم مشخص كنيد.
  • براي مصرف زمان دقيق داروهايتان از جعبه مخصوص دارو استفاده كنيد.

 

v     در موارد زير از ديگران كمك بگيريد:

  • وقتي نياز به كمك داريداز يك دوست يا يكي از اعضاء خانواده تان كمك بخواهيد.
  • از پرستار بخواهيد تا زمان دقيق مصرف داروهايتان رابا برچسب برايتان مشخص كند و يا درون دفترچه اي همراه با زمان مراجعه بعدي به درمانگاه را برايتان يادداشت كند.
  • در صورت احساس عدم هوشياري تنها نمانيد و از كسي بخواهيد كه با شما در منزل بماند.

 

 

Copy (2) of Copy of image 1

 

10- تهوع و استفراغ

تهوع و استفراغ چيست؟تهوع حالت ناخوشايندي است كه در معده احساس مي كنيد مثل وقتي كه مي خواهيد محتويات خورده شده را برگردانيد و استفراغ وقتي است كه غذاي خورده شده را بر مي گردانيد و بيرون مي ريزيد.

 

 

 

 

 

 

 

 


v     علل تهوع و استفراغ:

§         مصرف داروهاي شيمي درماني كه مي تواند بلافاصله بعد از شروع داروها و يا چند روز بعد بصورت تاخيري ايجاد تهوع و استفراغ نمايد.

§         منشاء رواني داشته باشد يعني با به يادآوردن داروها و سرم هاي شيمي درماني فرد دچار تهوع و استفراغ مي گردد كه بيشتر  به روزهاي قبل از شيمي درماني و شروع دوره بعدي درمان برميگردد.

§         ناشي از تومور به دليل آزادكردن مواد تحريك كننده مي باشد.

§         از عوارض جراحي روده مثلاً ايجاد روده كور مي باشد.

 

v     جهت كاهش تهوع و استفراغ اقدامات زير را انجام دهيد:

  • داروي ضد تهوع را مصرف كنيد.
  • از پزشك و پرستار درمورد نحوه صحيح مصرف دارو سوال كنيد.
  • مصرف دارو حتي زمانيكه حالت تهوع نداريد ضروري است و بهتر است مصرف داروهاي ضد تهوع و ضد استفراغ نيم ساعت قبل از هر وعده غذا باشد.

 

نكته:

 اگر با مصرف دارو همچنان احساس تهوع و استفراغ مي كنيد به پزشك و پرستار اطلاع دهيد در صورتيكه استفراغ بدليل يادآوري داروهاي شيمي درماني باشد ميتوان با نظر پزشك از داروهاي آرامبخش استفاده كرد.

 

در دوران شيمي درماني در صورتي كه تهوع و استفراغ داريدغذاهاي سرخ شده، كباب شده، ادويه دار، فلفلي، تند و يا شيرين استفاده نكنيد اگر بوي غذا شما را آزار مي دهد از شخص ديگري درخواست كنيد تا برايتان غذا درست كند و قبل از صرف غذا اجازه دهيد تا كمي سرد شود و بوي آن از بين برود.

  • در حد نياز بخوريد و بنوشيد از پرخوري اجتناب كنيد.
  • اگر نوشيدن يك ليوان مايع به يكباره برايتان سخت و غيرقابل تحمل است سعي كنيد كم كم آن را بنوشيد.
  • بجاي 3 وعده غذاي كامل به دفعات(6-5 بار) و در حجم كم غذا بخوريد.

 

v     در روزهايي كه درمان مي شويد و دارو مي گيريد:

  • به كمك پرستار و خانواده سعي كنيد آرامش خود را حفظ كنيد تا درمان را بهتر تحمل كنيد.
  • زمان مناسب براي خوردن و نوشيدن را از پرستار بپرسيد.

بعضي از بيماران قبل از شروع دارو غذا مي خورند به اين ترتيب كمتر دچارمشكل مي شوندو وعده اي ديگر اگر قبل از تزريق دارو چيزي نخورند يا ننوشند احساس بهتري حين درمان خواهند داشت.

  • حداقل تا نيم ساعت بعد از مصرف دارو چيزي نخوريد.
  • در طي روزهاي شيمي درماني، غذاهايي را كه دوست داريد نخوريد.

 

v     در طي روزهاي درمان مي توانيد از غذاها و نوشيدني هاي زير استفاده كنيد:

Copy (3) of image 24

 

سوپ ها:

 سوپ صاف شده مرغ، گوشت، سبزيجات، سوپ جو

نوشيدني ها:

 آب، آب انگور، چاي دم كرده با زنجير ، نوشابه هاي حاوي زنجبيل، آب ميوه طبيعي

ميان وعده ها:

جوجه پخته شده بدون پوست، بيسكويت ترد و خشك، ماكاروني(فقط رشته پخته شده)

سيب زميني پخته بدون پوست، برنج سفيد، نان تست سفيد

ميوه جات و شيريني جات: موز، كمپوت ميوه( سيب، هلو،گلابي)، ژلاتين، ماست، بستني ميوه اي، بستني يخي

 

11- درد

v     علل درد:

1-     خود تومور با ترشح مواد و يا از طريق فشار روي اعصاب سبب درد مي گردد.

2-     بعد از درمانهاي جراحي، راديوتراپي يا شيمي درماني درد ايجاد مي گردد.

3-     انتشار متاستاز بيماري به قسمت هاي ديگر بدن ايجاد درد مي كند.

4-     درد ناشي از عوارض عفونت مثل آبسه

5-     درد با منشاء روحي- رواني

اگر احساس درد مي كنيد اجازه ندهيد تشديد شود داروهاي زيادي براي رفع يا كاهش درد وجود دارد كافي است به پزشك اطلاع دهيد تا طبق دستور داروي مناسب را براي رفع يا كاهش دردتان استفاده كنيد. درمورد ساير روشها مثل طب سوزني يا ماساژ مي توانيد از پزشك سوال كنيد.

 

v     در موارد زير با پزشك يا پرستار تماس بگيريد:

  • عدم بهبود و كاهش درد
  • شيوع سريع و ناگهاني درد
  • تشديد درد بطوريكه مانع خوردن و خوابيدن و كار كردن شماست
  • احساس درد جديد
  • كاهش اثر داروي ضددرد در مقايسه با قبل
  • دردي كه همراه با اختلالات عصبي مثل اختلال حسي و حركتي و بي اختياري مدفوع و ادرار باشد.

 

v     وقتي داروي ضددرد استفاده مي كنيد به موارد زير توجه كنيد:

  • مقدار مصرف مجاز داروي ضددرد را بپرسيد و هر بار دقيقاً مقدار تجويز شده را مصرف كنيد.
  • زمان دقيق مصرف داروي ضد درد را بپرسيد و آن را سروقت مصرف كنيد درصورت عدم مصرف به موقع موثر نخواهد بود.
  • اگر با مصرف دارو درد شما كاهش نيافت به پزشك يا پرستار اطلاع دهيد.
  • در صورت ادامه درد حتي اگر زمان مصرف دارو نيست به پزشك يا پرستار اطلاع دهيد.
  • مصرف داروي ضددرد را قطع نكنيد مگر اينكه طبق دستور پزشك باشد.

نكته:

 ليست كل داروهايي را كه مصرف مي كنيد در اختيار پزشك يا پرستار قراردهيد.

  • درد را پيگيري كنيد.
  • هر روز هر دردي را كه احساس مي كنيد برروي كاغذ بنويسيد اين عمل به شما كمك مي كند تا بتوانيد در مورد آن با پزشك و پرستار صحبت كنيد. از يك دفترچه يا برگه جداگانه براي پركردن اطلاعات زير استفاده كنيد:

1-     ماهيت درد: تند و تيز- متناوب- تدريجي- سوزاننده ...

2-     شماره گذاري درد: شديدترين درد عدد 10 و خفيف ترين درد عدد 1 خواهد بود.

3-     قسمتي از بدن كه بيشترين درد را در آنجا احساس مي كنيد.

4-     كارهايي كه به دليل درد قادر به انجام آن نيستيد.

5-     مواردي كه با انجام آن درد تان بهتر مي شود.

6-      مواردي كه با انجام آن دردتان بدتر مي شود.

 

v     موارد زير را به پزشك يا پرستار اطلاع دهيد:

  • احساس درد شكم
  • احساس خواب آلودگي
  • يبوست يا دفع مدفوع خشك و سفت

اگر اين مشكلات در طي چند روز برطرف نشد در آن صورت درمان بايد شروع گردد. شايد ضرورت داشته باشد براي بيمار داروي ضددرد بيشتري استفاده گردد يا از انواع ديگر داروي ضددرد استفاده شود. استفاده از داروي ضددرد بعد از مدتي براي بدن بيمار طبيعي مي شود و به خوبي دفعات اول اثر نمي كند اين حالت تحمل ""Tolerance ناميده مي شود و براي بسياري از بيماران اتفاق مي افتد در صورت بروز چنين حالتي معمولاً پزشك مقدار يا نوع داروي ضددرد را تغيير مي دهد.

اگر داروي ضددرد بطريقه صحيح تجويز شود حالت تحمل ديرتر اتفاق مي افتد و بيمار از يك داروي ضددرد بمدت طولاني تر ومناسب تر استفاده خواهد كرد.

 

نكته:

اگر درد داريد بيان كنيد و از تقاضاي داروي بيشتر نترسيد.

 

داروهاي مخدر

با توجه به شدت درد داروي مخدر توسط پزشك معالج تجويز مي گردد ولي گاهاً بيماران به طور ناصحيح شروع به مصرف مخدر به شكل هاي خوراكي يا استنشاقي مي كنند كه غالباً از اوايل شروع بيماري است و به توصيه دوستان صورت مي گيرد لازم به ذكر است كه مخدرها هيچ تاثيري دركنترل بيماري ندارند و گاهاً بدليل شروع نابجا تشخيص بيماري و يا عوارض بيماري را به تاخير مي اندازند.

 

براي درد با شدت متوسط: مخدر ضعيف مثل استامينوفن كدئين خوراكي- ترامادول خوراكي تجويز مي گردد.

درصورت عدم پاسخ دهي به داروي خوراكي و يا شدت دردبيشتر در مرحله بعدي از مخدر خوراكي مثل متادون طبق تجويز پزشك استفاده مي گردد كه متادون بصورت قرص 5 ، 20 و 40 ميلي گرم و شربت متادون در دسترس مي باشد كه بهتر است از مقدار كم شروع و در صورت نياز با نظر پزشك مقدار دارو افزايش داده شود.درصورتيكه بدليل تهوع و استفراغ بيمار قادر به خوردن مسكن نباشد مي توان از چسب هاي فنتانيل (patch) Duragesic Fentanyl كه انواع مختلف دارد استفاده كرد اين چسب در هر جاي پوست بدن قابل چسباندن مي باشد و از طريق پوست مواد مخدر بصورت آهسته جذب و سبب تسكين مي گردد و قبل از مسكن هاي تزريقي بهتر است از اين مسكن هاي مخدر استفاده گردد.

در صورت عدم پاسخ دهي مناسب بدليل تاثير دارو و يا پيشرفت بيماري، با نظر پزشك معالج مي توان از مخدر تزريقي مثل مورفين و يا پتيدين استفاده كرد.

لازم به ذكر است در شروع بيماري يا در طي دوران بيماري، بدون دستور پزشك از داروي مخدر استفاده نكنيد زيرا در ادامه بيماري كنترل درد را سخت تر مي كند.

 

12- پوست و ناخن

Copy (4) of image 14

 

موارد زير را به پزشك يا پرستار اطلاع دهيد:

  • خارش پوست، قرمزي، خشكي يا صدمه پوستي
  • سياهي و زردي ناخن،ترك و شكاف ناخن
  • خارش شديد و ناگهاني پوست
  • كهير پوستي با شروع ناگهاني

در موارد مشكلات خفيف پوستي

  • دقت كنيد كه پوستتان با چه ماده ائي در تماس است.
  • از صابونهاي ملايم جهت شستشوي پوست بدنتان استفاده كنيد.
  • از لوسيون و كرم استفاده كنيد و درمورد استفاده از محصولات مجاز از پزشك و پرستار سوال نماييد.
  • از مصرف محصولات حاوي الكل يا ادكلن برروي پوستتان اجتناب كنيد.
  • پوستتان را در مقابل نور خورشيد محافظت كنيد.
  • سعي كنيد در تماس با نور آفتاب قرار نگيريد چون همزمان با مصرف بعضي از داروهاي شيميايي نور خورشيد سبب تيره گي پوست مي گردد.
  • بهنگام خروج از منزل ازآفتابگير و كلاه استفاده كنيد و لباسهاي آستين بلند بپوشيد.
  • حمام آفتاب نگيريد.
  • با پوستتان به نرمي وملايمت رفتار كنيد.
  • دوش آب گرم يا حمام آب گرم بمدت كوتاه برايتان مفيد است.
  • مدت زيادي زير دوش آب گرم نمانيد. به آرامي و با ملايمت پوست تان را خشك كنيد.
  • در هنگام اصلاح كردن اگر پوست تان زخم است سعي كنيد به آرامي موها را بتراشيد يا اصلاً اينكار را انجام ندهيد.

در مشكلات خفيف ناخن

  • ناخن هايتان را تميز و كوتاه نگه داريد.
  • هنگام شستشوي ظرف،كاركردن در باغ ، باغچه و تميز كردن خانه از دستكش استفاده كنيد.

 

13- ادم

ادم يا تجمع مايع، ممكن است ناشي از شيمي درماني باشد. بعضي از انواع سرطان يا بعضي از تغييرات هورموني مي تواند سبب ايجاد ادم گردد. همچنين كم خوني شديد، نارسايي كليه و كبد از علل ادم به شمار مي روند.

علت ادم چيست؟

1-     انسداد عروق وريدي و لنفاتيك

2-     كاهش توليد آلبومين توسط كبد و يا افزايش دفع ادرار

3-     نارسايي قلبي

4-     كم خوني شديد

5-     نارسايي حاد كليه در زمينه بدخيمي ويا بدنبال شيمي درماني

 

v     در صورت بروز تغييرات زيربه پزشك يا پرستار اطلاع دهيد:

  • ادم در ناحيه صورت، دستها، بازوها، پاها
  • ادم يا ورم در ناحيه شكم يا زير شكم
  • احساس تنگي نفس
  • احساس ضربان قلب نامنظم
  • بروز ناگهاني ادم
  • افزايش وزن سريع
  • عدم دفع ادرار يا دفع ادرار به مقدار كم

 

v     با رعايت موارد زير از بروز ادم پيشگيري نمائيد:

  • از لباس و كفش راحت استفاده كنيد كه تنگ و چسبان نباشند.
  • از جوراب هاي راحت استفاده كنيد.
  • پاهايتان را بالا بگذاريد.
  • هنگام نشستن يا خوابيدن زير پاهايتان بالش بگذاريد و آنها را بالا بياوريد.
  • سعي كنيد از سرپا ايستادن طولاني مدت يا راه رفتن زياد در يك زمان كوتاه خودداري كنيد.
  • هر روز در ساعت مشخصي خودتان را وزن كنيد.
  • در صورت افزايش وزن به پزشك يا پرستار اطلاع دهيد.
  • نمك زياد مصرف نكنيد.
  • از مصرف چيپس، چوب شور، غذاهاي نمك سود شده بپرهيزيد چون اين مواد حاوي نمك زيادي هستند.
  • به غذا مجدداً نمك اضافه نكنيد و از سس سويا نيز استفاده نكنيد.
  • هنگام خريد مواد غذايي برچسب روي آن را چك كنيد و اگر حاوي نمك است از خريد آن بپرهيزيد.

 

14- تغييرات ادراري

v     در صورت بروز هريك از تغييرات زير به پزشك يا پرستار اطلاع دهيد:

  • دفع ادرار بيشتر از حد معمول
  • تغيير رنگ ادرار(قرمز- صورتي- قهوه اي تيره)
  • كدر شدن ادرار
  • بوي تند ادرار
  • درد و سوزش هنگام دفع ادرار

در طي دوران شيمي درماني تغيير رنگ و بوي ادرار شايع است.

 

v     در موارد زير با پزشك يا پرستار تماس بگيريد:

  • تب 38 درجه يا بالاتر
  • لرز
  • خون در ادرار
  • درد يا سوزش در هنگام دفع ادرار

 مايعات زياد بنوشيد.

حداقل روزي 8 ليوان از مايعاتي مثل: آب، سوپ، شير يا تركيبات مختلف(شيرعسل)، آب انگور، آب ميوه هاي تازه استفاده كنيد.

 

نكته:

حتي اگر دائم احساس دفع ادرار داريد، باز هم مايعات مصرف كنيد.

 

  • موارد منع مصرف مايعات را از پزشك يا پرستار سوال كنيد.
  • در صورتيكه مشكلات قلبي يا كليوي داريد درمورد ميزان مصرف مايعات از پزشك و پرستار سوال كنيد.
  • از مايعات يا نوشيدني هاي زير استفاده كنيد:
  •  نوشيدني هاي كافئين دار مثل: قهوه، چاي سياه، ليموناد
  • نوشيدني هاي حاوي الكل مثل: شراب، آبجو

 

15- تغييرات جنسي وباروري در مردان

تغييرات جنسي در آقايان، به نوع شيمي درماني كه دريافت مي كنند، سن، نوع بيماري و مسائل بهداشتي بستگي دارد.

 

v     مشكلات جنسي كه احتمال دارد در آقايان بروز كند:

  • ممكن است در ايجاد نعوظ مشكل ايجاد شود كه به آن Impotence مي گويند.
  • ممكن است بيمار به مرحله ارضاء جنسي نرسد.
  • ممكن است بيمار دچار خستگي شديد شود يا از برقراري رابطه جنسي دچاراسترس گردد.

 

v     ‌راههائي كه براي رفع مشكلات فوق  پيشنهاد مي شود:

  • Copy (3) of image 21

     
    حتماً در اين مورد با پزشك معالجتان مشورت كنيد.
  • درباره احساس دروني و علاقه مندي تان با همسرتان صحبت كنيد.
  • براي نشان دادن عشق و علاقه تان و نزديك شدن به همسرتان راه جديدي پيدا كنيد.
  • درصورت نياز با پزشك ،پرستار يا مشاور مشورت كنيد.

ü      سوال: آيا در طي دوران شيمي درماني آقايان مي توانند رابطه جنسي داشته باشند؟

اغلب آقايان مي توانند رابطه جنسي داشته باشند ولي بهتر است از پزشك معالج سوال كنند.

ü      سوال: آيا استفاده از روش پيشگيري ضروي است؟

بله، هر بار كه آقايان مي خواهند رابطه جنسي برقرار كنند ضروري است كه از كاندوم استفاده كنند، حتي اگر همسرشان از راههاي پيشگيري از بارداري استفاده مي كند باز هم بيمار آقا بايد از كاندوم استفاده كند زيرا بعضي از داروهاي شيمي درماني از طريق مايع مني(Semen) منتقل مي شود.

ü      سوال: آيا بيماران آقا مي توانند صاحب فرزند شوند؟

در صورتيكه بيمار تمايل دارد صاحب فرزند شود قبل از شروع شيمي درماني بايد با پزشك معالجش مشورت كند تا طبق نظر پزشك به متخصص مربوطه معرفي شود.

 

نكته:

از كاندوم استفاده كنيد. در صورت نياز همسرتان نيز بايد از يكي از روشهاي پيشگيري از بارداري استفاده كند.

 

16- تغييرات جنسي و باروري در خانم ها

تغييرات جنسي در خانم ها به نوع شيمي درماني كه دريافت مي كنند، سن، نوع بيماري و ساير مسائل بهداشتي بستگي دارد.شيمي درماني براي جنين خطرناك است. درمورد روش پيشگيري از بارداري ،كه بيمار يا همسرش بايد رعايت كنند، بهتر است با پزشك مشورت شود.

 

v     مشكلات جنسي كه احتمال دارد در خانم ها بروز كند:

  • خشكي يا خارش واژن
  • گرگرفتگي ناگهاني
  • عفونت واژن يا مثانه
  • استرس، خستگي ،كاهش ميل جنسي
  • قطع سيكل قاعدگي يا قاعدگي نامنظم

v     راههائي كه براي رفع مشكلات فوق پيشنهادمي شود:

  • حتماً در اينمورد با پزشك معالج تان مشورت كنيد.
  • در زمان گرگرفتگي در جاي خنك قرار بگيريد يا پوشش تان را كم كنيد.
  • جهت رفع خشكي واژن طبق دستور پزشك زنان از كرم هاي مخصوص استفاده كنيد و بهنگام مقاربت نيز از ژل لغزنده استفاده نمائيد.
  • درباره احساس دروني و علاقه مندي تان با همسرتان صحبت كنيد.
  • براي نشان دادن عشق و علاقه تان و نزديك شدن به همسرتان راه جديدي پيدا كنيد.
  • با همسرتان صادق باشيد.

ü      سوال: آيا پيشگيري از بارداري ضرورت دارد؟

بله، تمام خانم هايي كه هنوز يائسه نشده اند بايد از روش پيشگيري از بارداري استفاده كنند.

نكته:

 در طي درمان باردار نشويد زيرا داروي شيمي درماني براي جنين خطرناك است.

ü      سوال: آيا بيماران خانم مي توانند صاحب فرزند شوند؟

در صورتيكه بيمار تمايل دارد صاحب فرزند شود قبل از شروع شيمي درماني بايد با پزشك معالجش مشورت كند تا طبق نظر پزشك به متخصص مربوطه معرفي گردد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع :

 

-Molokhia Ea.Perkins A. Preventing Cancer. Primary Care:Clinics in office Practice.2008;35:609-623.

 

-Corner J.Bailey Ch. Cancer Nursing Care in Context. Center for cancer and palliative care studies:Institute of Cancer Research,Royal Marsden Hospital London.

 

-Burke M.Wikes G.Ingwersen K. Chemotherapy Care Plans Handbook, 2nd ed.

 

-Nutrition in cancer care,NCI;www.cancer.gov

 

-Complications of chemotherapy,NCI;www.cancer.gov

1397/07/17
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
شماره تلفن
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
Powered by DorsaPortal